Dow Jones Index collapses over 200 points in less than 2 minutes. Holy crap! According to The NYTimes, "An estimated $600 billion loss in market value on Tuesday erased all of 2007's gains." I'm just really worried about magnitude of the contagion it will create.
http://www.nytimes.com/2007/02/28/business/01stoxcnd.html?hp
British Rock is incomparable (setgelgeenii huvid ch, hugjmiin huvid ch). Hail Beth Orton! "Perhaps she is the most underrated singer/songwriter of our time."
The Future of Economics Isn’t So Dismal by David Leonhardt
Who are the young (untenured) economists doing work that is both highly respected among experts and relevant to the rest of us? Who, in other words, is the future of economics?
Hugjliin ediin zasgiin talaar yariltsatsgaagay - http://hugjil.blogspot.com/
Bob Lucas, Nobel Laureate and professor of economics at the University of Chicago talks about wealth and poverty, what affects living standards around the world and over time, the causes of business cycles and the role of the money in our economy. Along the way, he talks about Jane Jacobs, immigration, and Milton Friedman's influence on his career.http://www.econtalk.org/archives/2007/02/lucas_on_growth.html
"Буддын гvн ухаанд "Буяны хууль" гэдгээр бvх vйлд ханддаг. Энэ хуулиар бусдад тус болоод, тус болж байгаагаа єєрєє мэдэхгvй байх ёстой. Одоогийн хэлээр бол "vнэлэхгvй" байх ёстой. "Ма-ма", "ла-ма" эд нар чинь ерєєсєє vнээ гэсэн vг гэж байгаа юм ш дээ. Yнээ гэдэг vрээ болоод энэ хvн тєрєлхтнийг сvvгээрээ угжиж, цатгаж, цайлж байгаа. Yнээ єєрєє vvнийг мэдэхгvй. Тэгэхээр хамгийн буянтай амьтан байгаа байхгvй юу. Єнєєдєр тэрбум тєгрєг бусдад єгєєд тэрийгээ мартаж чадахгvй байгаа бол тэр буян биш. Яагаад гэвэл араас нь хармын сэтгэл дагаад, хариу нэхээд явдаг. Хариу нэхээгvй, хармын сэтгэл цээжинд нь vvсээгvй тийм єглєгийг буян гэж vздэг." - Урианхай
"So act as to treat humanity, whether in thine own person or in that of any other, in every case as an end, never as means only." - Kant
Very informative yet entertaining. A top-notch writing by Gideon Rachman. I admire you all out of proportions, Mr. Rachman! :-D
My Davos nights
I knew it was a good idea to go to the “classic clarets” dinner. Some crazed benefactor had donated an extraordinary collection of wines for us to taste: Latour 1952, Lafite 1962, Cheval Blanc 1975 – and six others.
Seated next to me was Victor Yanukovitch, the prime minister of Ukraine. Since we do not share a common language, we were unable to exchange the usual chit-chat – “faint whiff of pencil shavings” – that sort of thing. In the event, he had to leave half-way through. This was a lucky break for me, since he left behind unfinished samples of Latour and Lafite, which I swiftly poured into my own tasting glasses. It did cross my mind that there have been some unpleasant cases of poisoning involving politicians from this part of the world – so I hesitated briefly before knocking back Yanukovitch’s left-overs. But what the hell, you don’t get to taste Latour every day. I’m pretty sure I got away with it. I do feel fairly appalling this morning - but I think it’s just a standard issue hang-over.
After the clarets dinner, it was over to the Belvedere Hotel, where the “young global leaders” were having a drinks party in an igloo – to underline their concern about global warming. I got into discussion with a young guy, who informed me that he might be about to become prime minister of Serbia. Perhaps I looked sceptical, because he then said – “or maybe deputy prime minister.” I’ve got his card, anyway.
Talking of future prime ministers, I then spotted the leader of the Britain’s Tories at the other side of the room. Emboldened by nine glasses of classic claret plus four Margeritas, I glided over to speak to David Cameron. But we hadn’t been talking long before we were interrupted by some gushing German, who launched into an absurdly over-the-top tribute to Cameron – “I admire you sir, I wish you good fortune, you are the future of our continent” – that sort of thing. Cameron nodded politely and whispered out of the side of his mouth – “Don’t laugh”, which rather endeared him to me.
At this point, there was a further interruption. A young global leader announced that we now had to listen to a discussion on climate change between Shimon Peres and Claudia Schiffer. (I’m not making this up.) I headed for the bar, since although there are many things that I find interesting about Claudia Schiffer, her views on climate change are not among them. When I got back a little later, the discussion was over. An American friend of mind announced in a determined voice, “I’m going to go over and make a pass at Claudia Schiffer.” She walked over to Schiffer and when I left, the two of them were indeed engaged in an animated conversation. But I doubt it went any further. Just guessing.
But the prize for the most peculiar thing to happen to me at Davos on Thursday goes to the enforced prayer session I was roped into. I was walking through the Congress Centre, when an Israeli I met on the bus to Davos came up to me and said – “You’re Jewish right.” I cautiously agreed to this proposition, at which point he informed me that he was rounding up 10 Jews to say prayers for his late father.
Before I knew it, I was ushered into a side room and a paper napkin was placed over my head. In the same room were a couple of rabbis with impressive beards, as well as Robert Winston, the father of IVF fertility treatment and fellow FT columnist, Jacob Weisberg. In my confusion, I turned to Weisberg and said – “I didn’t even know that Robert Winston was Jewish”, to which he replied evenly – “It’s certainly looking that way, Gideon.” When the prayers started, I turned to Jacob again and muttered – “What do I do now?” He replied – “Stand still and don’t check your e-mail until it’s over.” This ranks as the best piece of advice I have yet received at Davos.
Now I have to go and take notes on the CEO forum on talent. Can’t wait.
Yur ni yavj yavj Mongold suuliin uyed ene heden alternative rock hamtlaguud ni hamgiin davguy duulaad baigaa yum bish uu. Saya ene The Lemons geed hamtlagiin shine garsan heden duug sonsloo. Yur ni ih davguy, haanahiin yamar ch hund sonsgoson nuur ulaihaarguy. Clip ni hurtel gadnii yamar ch hamtlaguudaas dutahaarguy, neg tiim shiniig erelhiilsen murtuu uchir ni oilgogdohguy zambaraaguy bish.
Yur ni minii bodloor hamgiin anh Night Train-iig garch irseneer Mongoliin alternative rock-iin hugjil shine tuvshindee garch irsen baih (ali esvel Madness-ees ch ehelsen baij boloh). Uneniig helehed bi Night Train-ii "Tsenher Shuvuu" album-iig yamar ch gadaadiin hund Mongolchuud henees dutahguy geed nuur bardam uzuuldeg (duunuudiinh ni chanar, album cover, computer deer garch irdeg flash nemeltuud geed buh yum ni). Bas ted nariin "Zuulun" geed duug ni sonsohleer neg tiim Oasis-iin "Whatever"-iig sanagduulam, huchtey, erh chuluutey, shine huuchniig havsarsan medremj turuuldeg. Za ter clipiinh ni huvid bol "minii dalii medremjeer" Mongold hiigdsen hamgiin sain clip! Odoo boltol uun shig shiniig erelhiilsen hiigeed guitseh zuraglaltay clip Mongoliin hamtlag duuchdaas garch ireeguy l baina.
Neeree saya Mongold ochood ene Altan Urag gej mundag hamtlagiig uurtuu "ilruulev"! Uneheer gaihamshigtay! Duunuudiinh ni tsar huree, duugaaralt ni uneheer bishruulem. Gehdee tednii enehuu gaihamshig ni gants mundag hugjim zohiodog eshuul mundag hugjimddugt ni baigaa yum bish. Harin orchin uyeiin dayarshliin nuhtsuld ardiin urlag geech zuiliig shine zuunii tuvshind ni gargaj irsen ni mash chuhal ololt. Neg yosondoo unuuh Thomas Friedman-ii heleed baidag "The Lexus and The Olive Tree" hoyoriig mundagaar hosluulj chadsan gaihaltay jishee. Manai busad salbariinhan ch gesen uunees ih zuil suruushtay.
Za ter hip-hop nariin talaar bol heleh ug alga daa (gehdee Masta Flow bol end exception). Ter hamgiin sain geed baigaa Tatar, Lumino-giinh ni clip-iig ni uzsen chini yu ve? Ee buu uzegd, GOD FORBID! Yum l bol neg shaldan huuhen bogsoo camert naagaal, arhiig huvin huvingaar ni tsutgaal, tsus nujinduu hutgaltadlaa zodoldool. WTF? Mongoliin orchin uyeiin aesthetic sensibility tiim dooshoogoo orchihson yum uu?
Ирэх онд 1250 км эрчим хүчний шугам татах юм байна. 50 орчим сумыг төвлөрсөн эрчим хүчний сүлжээнд хамруулж, 21 мянган малчин өрх сэргээгдэх эрчим хүчээр хангагдах аж. Бүс нутгийн хөгжилд зориулж 19 тэрбум төгрөг гаргана. Сум болгонд хууль сурталчлахад зориулж дөрвөн сая, сумын их засварт зориулж арван сая, урсгал засварт 1.5 сая, Засаг даргын нөөц хөрөнгөд гурван сая, аймгийн төвийн суманд үүнээс 2-3 дахин их хөрөнгийг жил бүр тусгаж байх юм байна, Засгийн газар. Ийм таатай мэдээг очсон аймаг бүрийн иргэд сонссон. “Бид шилжилтийн үеэ давлаа. Ирэх он эрчимтэй хөгжлийн гараа байх болно” гэж Ерөнхий сайд М.Энхболд амаллаа.
Yur ni gadaadiin, shine uyeiin zaluu Mongol sudlaachid minii medehiin tudii l olon bus. Communismiin uyeiig bodvol Mongoliig sudlah ni ach holbogdol bagatay bolson ni ch nuluulsun baih. End gants hoyor suragiig ni duulj baisan sudlaachiin web hayagiig ni tavilaa. Mongoltoy holbogdoltoy mash chuhal, sonirholtoy, hovor materialuud dotor ni bii. Sonirhood uzeerey.
http://www.chriskaplonski.com/
http://www.radchenko.net/
Aan tiim, hervee Mongol hel ehlen suraltsaj baigaa gadaad naiz nuhudtey bol ene website-iig recommend hiigeerey - Sonsow uu?
Nicholas Kristof - In The Land of Genghis Khan (1992 article)
Steven Levitt writes:
I am not very interested in politics, so I didn’t pay much attention to the Senate race (which eventually was a landslide with Obama crushing—of all people—Alan Keyes). I saw him give two speeches: the Democratic convention one and his acceptance speech the night he won. Both times, I felt like he cast some sort of spell over me. When he spoke, I wanted to believe him. I can’t remember another politician ever having that effect on me. One friend, who knows Barack and who also knew Bobby Kennedy, said he had not seen anyone like Kennedy until he met Barack.
20 Second Interview: A Few Words with Barack Obama
More important, Chinese particle physicists are poised to make a major contribution to one of the grandest collaborations of all, a proposed giant accelerator called the International Linear Collider, or I.L.C. The world’s physicists have already determined that it will be the Next Big Thing, but how many billions it will cost and where it will be built have yet to be decided.
China wants to stand up scientifically, as it is beginning to economically, and it is pouring money and talent into the sciences, particularly physics. Jie Zhang, director general of basic sciences for the Chinese academy, said his budget had been increasing 17 percent a year for the last few years as China tried to ramp up research spending to about 2.5 percent of its gross domestic product. By comparison, the United States spends slightly less than 2 percent, according to the National Science Foundation.
The New York Public Library-d Salman Rushdie, Amartya Sen
hoyoriin hiisen yariltslaga. Audio-g ni endees tataj avaaray.
PEN American Center
NYPL-d hiigdsen yariltslaguud
Oyu Tolgoin hereg yavdlaas bolood deehne neg nuhur setgel ni uchirguy hudulsunuu yasan Mongoliin udur tutmiin soninguudiin website-iin comment hesegt ni "The Confessions of an Economic Hitman-iig unshitsgaa" geed baahan copy paste hiichihsen baij bilee. Minii bie uuruu deehne ene nomiig nomiin delguurt halit garchiglaad neg ih sonirholtoy bish sanagdahaar ni uur nom shuurch avch baisan udaatay. Harin sayhan tohioldloor tuunii Financial Sense Online-d ugsun yariltslagiig halit sonsov. Yarij baigaa ni heterhii conspiracy theory mayagiin bolovch zarim hesegtee Chomsky-g halit guilgeed harsan hunii huvid bas ch gej unen baij bolohoor yum yarij baih yum. Gehdee l mani erd itgehed denduu berh yum bilee. Yu gene ve, unuu Nobel laureate Joseph Stiglitz chini yaduu ornuudiin esreg conspiracy hiideg hun bolchihson ch tuuj yavah shig. Yutay ch unuuh aldart Yamagata Hiroo geech nuhur Amazon deer ene nomiig ingej review hiisen baih yum:
Think about this. Suppose you are an American business. Say, IBM, GM, Nike, whatever. Which is better for your business, the current Afganistan, or current Malaysia? You can't make sweatshops in Afganistan, or car factories, or anything in Afganistan (no infrastructure, workers are not educated enough). So there's not much exploitation that you could do. You can't sell anything there, because they are too poor. Malaysia, you can do a lot of things. Good infrastructure, relatively cheap and sophisticated labor, somewhat wealthy people that can buy your products and services.
So the whole book is extremely suspicious and unbelievable. Some of the stories are understandable, like people wanting more optimistic economic forecasts. There may be specific cases where you want to crush countries with debt. But not many. The whole thing sounds like an anti-globalist conspiracy day dream, and even as a work of fiction, you'll get bored very quickly.
Yur ni ajaad baihnee post-communist ornuud, miserable amidralaa tur ch atugay martagnah gesen zorilgoor, bayar yosloliig hetruulen temdegleed baih shig. Gehdee bi end jishee ni Yaponchuud, amerikchuud bayar temdegledegguy gej heleeguy l dee. Asuudliin gol ni ted temdeglehdee terhuu udriin tuuhen nuhtsul, tuuniih ni ach holbogdliig ni todotgoh zamaar temdegletsgeedeg. Harin manai ah duu ex communist ornuudad bol asuudal shal uur. Uuh l shaltag garch baival yamar bayar bolood yu ni yagaad baigaa ni padliiguy.
Uunii hamgiin oiriin jishee ni Uls Tunhaglasnii Bayar yum. Unuudur gudmand yavaa hunees ochood ene yadag bayar yum be geed asuuval lavtaya 5 hunees 4 ni yu gej helehee medehguy. Dund surguuliud ni ch gej bayar herhen temdeglehiig zaahaas bish yun bayar bolood baigaa tuhai ni neg ug ch gan hiihguy. Deerees ni uuniig olon humuus angliar orchuulahdaa "Independence Day" geed avaad baina. Hervee ene bayraa tegj nerleh yum bol 7 sariin 11 ee herhen anglidah ni nadad lav asar oilgomjguy baih yum. Ugtaan bol ene bayriig "Proclamation Day" gej neriideg uchirtay yum shuu dee.
Saya internetees Uls Tunhaglasnii Bayartay holbootoy yumiig googledlee. Yu ch baidagguy shuu. Oldsonoos Jagie-giin bodrol blog deer bichsen ene bayraar bugdeeree "budaatay huurga" hiij idej baiya gedeg gants gorimiin l sanal baiv. Iim medeelel hangaltguy nuhtsuld gadaadad baigaa Mongol huuhduudee eh oronch setgelee geelee ene ter gej shuumjleh ni chuhamdaa bol ter iluu uglegch uuruu uuriiguu l shuumjleed baigaa yavdal met.
Uul ni Bayarkhuu gej negen hurts ugtey, uran nairuulgatay nuhriin web neg hesegtee l tarhiig mini tsenegledeg baivaa. Harin suuliin uyed "Open Forum"-d tsalintaygaar bichdeg bolsonoos hoish nuhurt olnii tusiin tuld web ajillulj mungu ureh incentive baihguy bolson uu yasan udguu ter webnees ni amiguy domain ner ni l uldej. Yutay ch tuunii Mongold temdeglej bui bayaruud hiigeed temdegleh yostoy ch "Hristiin Mendelsen Udriin" surd daragdaj hotsorson udruudiin tuhai bichsen niitleliig ni end tavilaa. Unshaad negiig bodoh buizaa (ter harluulsan heseg deer Uls Tunhaglasnii Bayariin tailbar ni bii).
ОЙ ТЭМДЭГЛЭХ ба УЛС ТЄРИЙГ ИЛТГЭХ
Бид дєнгєж сая улс vндэснийхээ тєрийн нэгэн их баярыг тэмдэглэв. 1974 оноос эхлэн 5 жил тутамд нижгэр (одон гардуулж бєх барилдуулан, найрлах гэх мэт) тэмдэглэж байгаа ой л доо. Чухам юуны учир тэгтлээ тэмдэглэх ёстой, тvvнд улс тєрийн ямар агуулга буй тухайд энд учир шалтгааны тайлбар єгсvгэй.
Социализмын алтан vед Сvхбаатарын талбайдаа цугларан туг дарцаг уриа лоозон болж, бунхант индрийн ємнvvр жагсан 05.01-нд Дэлхийн хєдєлмєрчдийн эв нэгдлийн баяр-Майн баяр, 07.11-нд Монгол Ардын Хувьсгалын их ой, 11.07-нд Октябрийн социалист их хувьсгалын ойг нижгэр тэмдэглэх ба зун намрын (БНМАУ, СССР-ийн vндэсний баяр) тэр баяр ёслолд цэргийн парад, зэвсэг техникийн жагсаал нэмэгдэж нэн сvрлэг болж єнгєрдєг байв. Эдгээрийн багасгасан хувилбарыг бvх аймгийн тєв, Эрдэнэт, Дарханд мєн тийм ном журмаар хийдэгсэн. Гэтэл 1974 онд Л.И.Брежневийг зориудаар урин 11.26-ны энэ баярыг “гэнэт гаргаад” иржээ.
Эдvгээ Майн ба Октябрийн баяр ор мєргvй мартагдаж, Улсын их баяр наадам дээр Сар шинийн цагаан сар хvрээ маштабаа нэн ихээр тэлсэн ба Эх vрсийн, Зэвсэгт хvчний гэхчлэн уламжлалт баярууд vлджээ. Огт тэмдэглэхгvй орхигдоод буй, ойг нь зайлшгvй тэмдэглvvштэй тvvхэн vйл явдлаас заримыг дурдваас:
1. Жил бvрийн “12.29” бол Монгол Улсын тусгаар тогтнолын єдєр бєлгєє. Идэр есийн дvн хvйтнээр эрийн гурван наадмаа хийхийг санал болгож буй хэрэг биш, гэхдээ энэ vйл явдал бол 1921.07.11-ний vйл явдлаас агуулга ач холбогдлын хувьд vнэхээр “тvvхэн” гэхээр юм. Энэ єдєр ГХЯ-ны хvрээнд “Дипломат албаны єдєр” хэмээн тэмдэглэж ирсэн нь vйл явдлын зєвхєн нэг тал нь ба харин манай дипломатчид хаа очиж vндэсний их мэдрэмжтэй, vvх тvvхээ хvндэлдэг дээдэлдэгийн жишээ энэ болов уу. Гэтэл ард тvмэн энэ vйл явдлыг бараг мэдэхгvй, мэдсэн ч мэдрэхгvй яваа нь нэн харамсалтай яа. Монголын их эзэнт гvрэн задран унаж тарж бутарсаар тусгаар тогтнолоо алдаж, Манжийн эрхшээлд 200 гаран жил явсны эцэст 1911.12.29-нд тусгаар тогтнолоо эгvvлэн авч, Монгол Улсаа дахин байгуулсан єдєр нь яг тэр юм шvv дээ. Тэгэхээр “Тусгаар тогтнолын єдєр” (Independence Day) хэмээн дэлхий нийтээр, дэлхийн жишгээр тэмдэглэдэг жинхэнэ ”Їндсэний баяр” (National Day) маань тэр билээ (Энэ мєрvvдийг уржигдар “Тусгаар тогтнолоо тунхагласан баяр” хэмээн ТВ, хэвлэлээр цацсан эрхэм сэтгvvлчиддээ сонордуулъя) Дэлхийн жишгээр гэдэг нь Монгол Улсын ДТГ-ын тэргvvн нар Дипломат корпусын хэмжээнд баярын хvлээн авалтаа хийж, нэг ёсондоо “олон улсжуулахыг” хэлнэ.
2. 1915 оны Хиагтын Гэрээгээр Монгол Улс хvчинд автан тусгаар тогтнолоосоо хагацаж ДИУ-ын (Хятад) бvрэлдэхvvнд автономит эрхтэй оров. Энэ хар єдєр яван явсаар большевикууд Хиагтын гэрээг бvр мєсєн хvчингvй болгож, дараа жил нь Монголын тусгаар тогтнолын эцэг- Сайн ноён хан Намнансvрэн, Чин ван Ханддорж, Да лам Цэрэнчимэд нар (1911 оны бvх сайд нар) цаг бусаар хорлогдож, улмаар гамин цэргийн хvчээр Да Хvрээг эзлэн авч, Монголын тєрийг нураасан эмгэнэлд хvрсэн билээ. Энэ хvнд єдрvvдэд Монголыг дахин тусгаар тогтнуулах алхам хилийн гадна хийгдсэн 1919.02.25- 03.06 гэсэн єдрvvд тvvхнээ гарч ирдэг. Нэйс гэгээн тэргvvтэй Засгийн газраас Монголын Холбооны Улсыг тунхагласан нь тэр байв. Энэ vйл явдлыг тэмдэглэдэггvй юмаа гэхэд, таг чиг єнгєрєєгєєд байх нь ерєєсєє тvvхээ хорлож буй хэрэг. Ядаж эрдэм шинжилгээний бага хурал хийж, хэвлэлээр мэдээлэх хэмжээнд сурталчиилж эхлэхийг би эрдэмтэддээ санал болгоё.
3. Хятадын цэрэг Монголын тусгаар тогтнолыг зэвсгийн хvчээр устгаж, монголчууд 2 жил гаран тvvхэн хар єдрvvдийг туулжээ. 1921 оны эхээр Барон Унгерн хятадуудыг Да Хvрээнээс vлдэн хєєж чєлєєлєн 1921 оны Цагаан сарын баяраар буюу 1921.02.04-нд Монгол Улсын тусгаар тогтнолыг сэргээж, Манзшир хутагт Цэрэндоржоор ахлуулан Богдын Засгийн газрыг дахин байгуулжээ. Хэн чєлєєлсєн, хэн байгуулсандаа бус энэ єдрийг тvvх судлалын ойлголтоор бол “Тусгаар тогтнолоо дахин сэргээсэн єдєр” хэмээх ба дэлхийн олон оронд vндэсний баярын хэмжээнд тэмдэглэдэг.
4. Монголд цагаантнууд єрсєж орж ирсэнээс vvдэлтэйгээр улаантны ивээлдор бас нэг Засгийн газар байгуулах шаардлага тулгарч, 1921.03.01-ний єдєр тvvхнээ мэндэлж, энэ єдрийг МАХН-ын баярын єдєр хэмээв. Уг энэ нам 1920.06.25-нд албан ёсоор байгуулагдсан байтал чухам яагаад ийнхvv арагш татсан нь тvvхэн учир шалтгааны тайлбар гаргахад тvвэгтэй. Ингээд 1921.03.13-нд Чагдаржаваар ахлуулсан, онцлог нь “Ардын” хэмээх тэр засгийн газар нь 1919 Нэйс гэгээнийх шиг Монголын хилийн гадна бий болжээ.
5. Монгол дахь улаан, цагаан 2 орос тулалдсаар 1921.07.06 нд Нийслэл хvрээг улаантнууд чєлєєлж, Хиагтаас Ардын Засгийн газар 1921.07.08-нд Хvрээнд хамтдаа нvvн ирж, ємнє Бароны байгуулсан Богдын Засгийн газрыг татан буулгав. Ингээд Монголд 2 засаг эцэс болов. Гэтэл дараахан нь Дєрвєд далай лам Тvмэндэлгэржаваар ахлуулсан Баруун Монголын Засгийн газрыг улаантнууд байгуулсан нь эдvгээ хvртэл vл тайлагдах оньсого хэвээр байна. 1921 оны зун гурван ч Засгийн газар Монголд байсан энэ мэт vйл явдлыг олон улсын жишгээр vндэсний баяр хэмээн тэмдэглэдэггvй, харин жил бvрийн зун бидний тэмдэглэдэг баярын тухайд учир шалтгаан хайя гэхэд ийм дэвсгэр дээрээс зєв хариулт эрэхэд тvвэгтэй болж байна. 1922 оны дэлгэр зуны улиралд Жанжин Д.Сvхбаатарын санаачилгаар “Цэргийн наадам” зохиосон нь эдvгээ бидний тэмдэглээд буй “Ардын хувьсгалын ойн” баярын эхлэл байлаа.
6. 1924 онд Богд гэгээн нас нєгчсєн, нєгєє талаас Бээжинд СССР, ДИУ-ын хоорондын хэлэлцээрээр Монголыг ДИУ-д 1915 оны Хиагтынх шиг эгvvлж оруулсан шалтгаанаар Улсын анхдугаар хурлыг хийж, Богдын хойд дvрийг тодруулахгvй (IX Богд гэгчийг урьж залагчдад зориудаар анхааруулъя) нєхцєлтэйгээр БНУ-ыг тунхаглах тvvхэн шаардлага бvрдэв. Нэгэнтээ хаан, шашны тэргvvн дахин тєрvvлэхгvй тvvхэн нєхцєл бvрдсэн, иймээс засаглалын хэлбэр солигдсон ба МАХН-ын III их хурлаас “хєрєнгєтний бус хєгжлийн зам” сонгосон тул БНУ-ын Їндсэн хуулийг батлах ёстой. Саяхан бидний тэмдэглэсэн баяр тийнхvv нєхцєлджээ. Дээр нь Нийслэл хvрээг “Улаанбаатар” хэмээн нэрлэв. Уг нь социализмын vед “Нийслэлийн єдєр” хэмээн давхар тэмдэглэж байсансан. Олон улсын жишгээр бол “Republic Day” хэмээх энэ єдєр vндэсний баяр мєн. Иймд халуун орнууд дахь манай ДТГ-ууд энэ єдрєєр vндэсний баярын хvлээн авалтаа хийж болмоор.
7. 1924 он бол монголчуудад сайнаар, муугаар зэрэг тусчээ. Бид эндээ БНУ-аа тунхаглаж, харин Бээжинд Монголын тусгаар тогтнолыг ах нар маань хятадуудтай хуйвалдан vгvй хийжээ. Улаан армийг Монголоос гаргах тухай ч ам єчгєє єгчээ. Иймд бид єєрсдийгєє тусгаар тогтносон гэх, дэлхий дахин (хєршvvд нь) vгvй гэхийн хооронд зарчмын асар их зєрvv байна. Тэгэхээр дэлхийд зєвшєєрєгдсєн Монгол Улс гэж гарч ирэх ёстой. Yvний тулд 1924 оны Бээжингийн тэрхvv хэлэлцээрийг хvчингvй болгох ёстой. Тvvний дараа де-юре тусгаар тогтносон Монгол Улсын тухай ярих нvvртэй болно. Тэгсэн цагт нєгєє ойн баяр, наадам, одон медаль нь хэлбэр (одон тараах, бєх барилдуулах, найр, цэнгvvн, шоу) бус жинхэнэ агуулга (Тєрийн хvлээн авалт, Дипкорпусын хvлээн авалт, албан ёсны мэндчилгээ, эрдэм шинжилгээний хурал, симпозиум, vзэсгэлэн яармагийн нээлт гэх мэт) болж байгаа хэрэг юм. Энэ утгаар 1939-1946 оны vе бол Монгол Улсыг дэлхийд гаргаж ирсэн тvvхэн vе юм. Их хэлмэгдvvлэлт, Монгол-Манжийн хилийн хэлэлцээ, Халхын голын байлдаан, 1941 оны СССР-Японы Гэрээ, 1943 оны гурван гvрний Каирын бага хурал, АНУ-ын дэд ерєнхийлєгчийн Монгол дахь айлчлал, Ялтын бага хурал гэхчлэн хєвєрч єгнє. 1945.02.04-11-нд Крымд холбоотон гурван гvрний тэргvvн нар уулзаж, хэд хэдэн чухал баримт бичиг байгуулсны дотор Алс Дорнодын асуудлаархи хэлэлцээр юм. Энэ хэлэлцээрээр Монгол нь де-юре тусгаар тогтнож байна. Энэ бол дэлхийд тусгаар тогтнолоо зєвшєєрvvлэх эхлэл мєн. Энэ єдрийг ингээд таг чиг єнгєрvvлээд байх уу, яах вэ гэдэг дээр хариулт бас л алга. Тэр оны зун СССР-ДИУ-ын гэрээний хавсралт ноотоор БНМАУ-ыг тусгаар тогтнуулах нєхцлийг тохирсон ба намар нь (1945.10.20) Монголын ард тvмний санал хураалтаар монголчууд тусгаар тогтнолоо баталсан, 1946.01.05-нд Хятадын тал манай тусгаар тогтнолын талаархи єнгєлзлєгєє зогсоосон зэрэг тvvхнээ тэмдэглэгдэх олон vйл явдал ирээдvй цагийг хvлээн байна (Энд бичигдсэн тvvхэн vйл явдлууд ямагт хvйтний улиралд тохиожээ)
Эрхэм уншигч Та бvхэн эдгээр олон vйл явдлын дотроос жинхэнэ vндэсний баяраа олж тогтооно биз. Эзэн Чингисийн vеийн 1206 он руу аялал хиймээргvй байна. Учир нь тэр vйл явдлыг дэнслэх тэнхээ чадал зєвхєн надад бус єнєєгийн монголчуудад байгаа гэж vv?
2003-11-27
Vancouver Film School (VFS)-iin graduate Ori Ben-Shabat-iin hiisen enehuu bogino hemjeenii kino tolgoig mini neg huchtey tsohiod avah shig bolov.
Hugjim, animation, idea geed bugdiig ni mash uhaalgaar tohiruulj. Gaihaltay!
"I can't listen to that much Wagner. I start getting the urge to conquer Poland." - Woody Allen
http://reactor-core.org/judaism-in-music.html
